Z kuşağını anlatan onbinlerce yazı yayınlandı yurtiçinde ve yurtdışında bugüne kadar, ama hiçbir yazı bana göre 30 saniyelik bir özel video kadar açıklayıcı değildi. Bu videoda; 1 yaşlarında bir çocuk dergideki fotoğraflara, tıpkı bir tablet ekranına dokunur gibi dokunuyor. Sayfaları çevirmek yerine, dokunmatik bir ekrana dokunuyormuş gibi parmağını sağa doğru kaydırıyor. Sayfada bir değişiklik olmayınca şaşırıyor bebek. Sonra fotoğrafları büyütmeye ve küçültmeye uğraşıyor. Yine beceremeyince “Acaba benim parmağım mı bozuk?” diye düşünüyor olacak ki, parmağını bacağına bastırıyor.

Parmağıyla ilgili bir problem olmadığına ikna olunca da artık önünde bozuk bir tablet/akıllı ekran olduğundan emin oluyor. Yani bizim için bir dergi, Z kuşağı için bozuk bir akıllı telefon ekranı/tablet…

Z kuşağıyla ilgili gündemde olan bütün konular maalesef bu video kadar komik ve eğlenceli değil. Özellikle bilhassa sosyal medya temelli bilgisayar ve benzerleri bağımlılığı ve türlü tehlikelerin kol gezdiği internet dünyası ebeveynleri endişelendirmeye devam ediyor.

Uzmanlar konuyla ilgili sürekli yazıp çiziyorlar. Psikiyatr Dr. Zafer Atasoy da bu konuyla ilgili düşünenlerden bir tanesi. Atasoy ve birçok uzmana göre bütün mobil iletişim cihazları mutlaka ergenliğe kadar aile tarafından kontrol edilmeli.

Ağustos ayı sonunda Özkurbir’in düzenlediği akıl oyunları zirvesinde de bu konu bütün bilimsel açıklığıyla ortaya konuldu. 2025-26 eğitim dönemi öncesi çok önemli bir programa imza atan Özkurbir yönetimini ve paydaşlarını bu vesileyle tebrik ediyorum. Çok önceden katılımcı kontenjanın dolduğu bu zirveye iştirak eden eğitimcilerin/öğretmenlerin çok şey kazandığını düşünüyorum. 12-14 Aralık 2025 günlerinde yapılması planlanan zirvede de çok önemli konular ve konuşmacılar var…

Gençlerin ve çocukların sanal ortamda art niyetli insanlara karşı korumasız olduğunu söyleyen Dr. Atasoy,  “Teknolojik ürünlerdeki uyaranlar o kadar cazip ki sadece çocuklar değil, yetişkinler de onlardan kopamıyor. Bu nedenle yapılabilecek tek şey yetişkinlerin de bu aletleri kullanmayı öğrenmesi! Çünkü bir çocuk cep telefonunu ya da bilgisayarı anne babasından daha iyi kullanırsa bu aletler bir süre sonra sadece onun oluyor.” diyor.

Dr. Atasoy’a göre teknolojiden korkmak çözüm değil. Asıl korkulması gereken şey anne babaların ev içindeki iletişimsizliği veya çocuklara yansıyan geçimsizlik. Çünkü eğer evde mutlu bir aile tablosu varsa diğer bütün olumsuzluklar kolay bir şekilde aşılabilir.

O hâlde Z kuşağını tehlikelerden korumak için sürekli endişelenmek ve yakınmak bir işe yaramıyor. Harekete geçmek ve uzmanların da görüşlerini alarak bir şeyler yapmak lazım. Yapılacak ilk şey de çocukların konuştuğu dili daha iyi anlamak için teknolojiye biraz daha hâkim olmak. Çünkü ancak bu konuda gayret gösteren ebeveynler çocuklarının hangi siteleri gezdiğini, kimlerle konuştuğunu takip edebiliyor.

Çocuğu ekran başında yalnız bırakmakla, kalabalık ve tehlikelerle dolu bir caddede yalnız bırakmak arasında hiçbir fark yok. Yasaklamak da işe yaramadığına göre, yapmanız gereken tek şey çocuğunuzun elinden tutup çocuğunuzla gezip dolaşmak.

Velhasıl, gerçekten de zor iş YapayZekâ devrinde Z kuşağı çocuklarına…

Ve bu çetrefilli yolun en az zayiatla atlatılmasının önemli kaynağı bizim muhteşem kültür ve tamamı evrensel değerlerimiz konusunda farkında olmak ve başkalarından beklemek yerine herkesin öncelikle kendisinin icraata geçmesi ile olur.

İmkân dâhilinde; ömür boyu, her fırsatta eğitim eğitim…

Yeni yazılarda buluşmak dileğiyle saygılarımı sunuyorum efendim.

Hami Koç - Eğitim Yöneticisi-Sosyolog