Şımartılmış bir çağın vitrindeki ürünü. Etiketinde “özgürlük” yazıyor, ama içeriği bağımlılıkla dolu.

Bu çocuk, hayatın tokadını henüz yememiştir, çünkü hayat ona el sürmeden önce, herkes onun etrafına yastıklar dizmiştir. Önüne serilmiş konforlu bir dünyanın içinde büyümüştür o. Acı törpülenmiş, eksiklik gizlenmiş, mahrumiyet neredeyse ahlaki bir kusur gibi sunulmuştur. Çocuğun yolu açılmış, yükü alınmış, düşeceği yerler önceden kapatılmıştır. Ve biz buna “güzel bir çocukluk” demişizdir.

Oysa güzel değil. Yalnızca pürüzsüz. Ve pürüzsüzlük, insanı olgunlaştırmaz.

Çünkü insanı inşa eden şey sadece sevilmek değildir; sınırla karşılaşmaktır da. Sadece arzularının görülmesi değil, bazen ertelenmesidir. Sadece konfor değil, eksikliktir. Sadece onay değil, hayal kırıklığıdır. Kısacası insan, her istediğine kavuşarak değil, her istediğinin olmayacağını öğrenerek büyür.

Ama hedonist çocuk bunu bilmez.

İstemeyi bilir, ama vazgeçmeyi bilmez.

Tüketmeyi bilir, ama üretmeyi bilmez.

Haz almayı bilir, ama anlam kurmayı bilmez.

Seçenekler içinde gezinir, ama yön tayin edemez.

Kendini merkeze koyar, ama merkezin yükünü taşıyamaz.

Ve en trajik olanı şudur: eksikliğini de fark etmez. Çünkü eksiklik duygusunun üzeri sürekli yeni oyuncaklarla, yeni ekranlarla, yeni uyaranlarla, yeni haklarla örtülmüştür. İçeride büyüyen boşluk, dışarıdaki gürültüyle bastırılmıştır.

Ona hiçbir zaman gerçek bir “hayır” denmemiştir. Dünya, onun etrafında dönen bir düzenek gibi kurulmuştur. Çağırdığı gelir, sıkıldığı değişir, istediği ulaşılır olur. Böyle bir zeminde yetişen biri neden sabretsin? Neden beklesin? Neden mahrum kalsın? Neden mücadele etsin? Neden kendini terbiye etsin? Etmez.

Çünkü terbiye, arzunun her talebini yerine getirmekle değil; ona yön vermekle başlar.

Karakter, çocuğun her isteğine alan açılarak değil; bazı isteklerine sınır çizilerek oluşur.

İrade, bolluk içinde değil; eksiklikle temas ederek güçlenir.

Fakat modern çağ, çocuğu korumak adına onu hayattan mahrum bırakmıştır. Onu üzmeyelim derken güçsüzleştirmiş, incitmeyelim derken dayanıksızlaştırmış, özgür bırakalım derken arzularının esiri hâline getirmiştir.

Sonra bir gün hayat gelir.

Ne pedagojik bir dille gelir, ne de yumuşatılmış bir ses tonuyla. Beklemez, açıklamaz, ikna etmeye çalışmaz. Hayat, insanı arzularına göre değil; gerçekliğine göre karşılar. İşte o zaman sahne çöker. Çünkü çocuk, ilk ciddi engelde yalnızca üzülmez; dağılır. İlk reddedilişte yalnızca kırılmaz; anlamını kaybeder. İlk başarısızlıkta yalnızca sarsılmaz; kendi değerinden şüphe eder.

Çünkü direnci yoktur.

İç dünyası dış dünyanın sertliğiyle temas ettiğinde çatırdar. O güne kadar “kişilik” sandığı şeyin, aslında tatmin edilmiş arzuların bir toplamı olduğunu fark eder. Fakat bu fark ediş çoğu zaman geç gelir. Zira karakter önceden inşa edilmemiştir; sonradan aceleyle kurulamaz. Satın alınamaz, ödünç alınamaz, telafi paketleriyle tamamlanamaz.

Hedonist çocuk, haz peşinde koşarken aslında çoğu zaman kendinden kaçmaktadır. Sürekli bir uyarana ihtiyaç duymasının nedeni canlı olması değil; iç sessizliğe tahammül edememesidir. Canı sıkıldığında hemen bir ekran açar, bir ses arar, bir kalabalığa karışır, bir şey satın alır, bir şeye tutunur. Çünkü yalnız kaldığında karşısına çıkan şey huzur değil, tanımadığı bir iç boşluktur.

Ve insan, en çok tanımadığı boşluktan korkar.

Sessizlik ona dinlenme değil, tehdit gibi gelir. Yavaşlık ona dinginlik değil, anlamsızlık gibi görünür. Beklemek neredeyse bir işkenceye dönüşür. Çünkü beklemek, istemekle yetinmek arasındaki mesafeyi görmeyi gerektirir. Oysa o mesafe ona hiç öğretilmemiştir.

Modern dünya ise bu çocuğu sadece üretmez; över de. Ona sürekli “kendin ol” der, ama ortada inşa edilmiş bir “kendilik” yoktur. “İstediğin gibi yaşa” der, ama istemenin terbiyesi olmadan özgürlük yalnızca savrulmaya dönüşür. “Mutlu ol” der, ama mutluluğun bir haz hâli değil, çoğu zaman bir emek ve yön duygusu olduğunu gizler. “Sınırlarını kaldır” der, ama sınırları olmayan ruhun biçimsizleşeceğini söylemez.

Sonra dönüp şaşırırız:

Neden bu kadar kırılganlar?

Neden bu kadar huzursuzlar?

Neden bu kadar çabuk sıkılıyorlar?

Neden bu kadar yönsüzler?

Neden her şeye sahipken bu kadar yoksun hissediyorlar?

Çünkü biz, hazla büyüyen ama anlamla tanışmayan bir nesil yetiştirdik. İstediğine ulaşmayı bilen ama kendine ulaşamayan; seçenekler arasında dolaşan ama bir istikamete bağlanamayan; sürekli uyarılan ama içsel olarak uyanmamış bir nesil…

Hedonist çocuk bir sebep değil, sonuçtur. Ailenin korkularının, piyasanın iştahının, kültürün yüzeyselliğinin ve çağın hızının ortak ürünüdür. Herkesin işine gelmiştir onun böyle olması. Çünkü tüketir. Çünkü beklemez. Çünkü sürekli ister. Çünkü canı sıkıldıkça yeni bir şey arar. Çünkü derinleşmeden yaşar. Çünkü derinleşen insan, bir noktadan sonra piyasaya değil hakikate yönelir.

Ama o çocuk bir gün büyür.

Ve büyüdüğünde dünya, onun çocukluk sahnesi gibi davranmaz. Kimse ona sürekli anlayış göstermez. Her kapı açılmaz. Her ilişki onu taşımaz. Her başarısızlığı “öğrenme deneyimi” diye alkışlanmaz. Bazı kayıpların telafisi olmaz. Bazı yoksunluklar karakter sınavına dönüşür. Bazı acılar, kaçılarak değil yalnızca taşınarak aşılır.

İşte gerçek o zaman başlar.

Tatminin değil, yoksunluğun gerçeği.

Hazzın değil, sorumluluğun gerçeği.

İstemenin değil, katlanmanın gerçeği.

Sınırsızlığın değil, ölçünün gerçeği.

Özgürlüğün değil, bedelin gerçeği.

Hedonist çocuk bu gerçekle karşılaştığında ya dönüşür ya kırılır.Dönüşürse, ilk kez hayatı tanır. Eksikliğin düşman değil öğretmen olduğunu, sabrın yoksunluk değil güç olduğunu, disiplinin baskı değil biçim olduğunu, anlamın ise hazır sunulan bir şey değil, emekle kurulan bir hakikat olduğunu öğrenir.

Kırılırsa, ömrü boyunca kaybettiği şeyin peşinden gider: hiç bitmeyen bir haz, hiç durmayan bir oyalayıcı, hiç susmayan bir gürültü…

Oysa insan yalnızca hazla ayakta kalamaz.

Haz dinlendirir belki, ama taşımaz.

Taşıyan şey anlamdır.

Yön duygusudur.

Sorumluluktur.

Sınırdır.

İrade ve terbiyedir.

Çünkü hayat, kimsenin arzusuna göre eğilip bükülmez.

Ve insan, ancak arzularından daha büyük bir şey için yaşamayı öğrendiğinde gerçekten büyür.

HACER ELBEY - EĞİTİM YÖNETİCİSİ