Cenâb-ı Hak buyuruyor: Bismillahirrahmanirrahim “De ki: Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm hepsi âlemlerin Rabbi Allah içindir. O’nun ortağı yoktur. Ben bununla emrolundum ve ben Müslümanların ilkiyim.” (En’âm 6/162-163.)

“Biz, her ümmete (kurban kesmeye uygun) hayvan cinsinden kendilerine rızık olarak verdiklerimiz üzerine Allah’ın adını ansınlar diye kurban kesmeyi gerekli kıldık.” (Hac, 34)

“Rabbin için namaz kıl ve (kurban) kes!” (Kevser 108/2)

Rasûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Efendimiz buyurdular:

• “Ramazan ve Kurban Bayramı gecelerini, sevabını Allah’tan umarak ibadetle ihya edenlerin kalbi, bütün kalplerin öldüğü günde ölmeyecektir.” (İbn-i Mâce, Sıyâm, 68)
• “Akraba ziyareti hariç, Kurban Bayramı’nda kurban kesmekten daha iyi amel yapılamaz.” (Taberânî)

Kurban, kelime anlamı itibarıyla Allah’a yakınlaşmayı ifade eder. Manevi derinliğiyle Hazreti İbrahim ve Hazreti İsmail’in teslimiyetini gönüllerimizde yeniden canlandırır. İnsan; kurban vesilesiyle malından, nefsinden ve dünyevi bağlılıklarından fedakârlık ederek Rabbine olan sadakatini ortaya koyar. Hazreti İbrahim’in teslimiyetiyle başlayan bu ibadet, her yıl Müslümanlara “kurbiyyet” yani Allah’a yakınlık şuuru kazandırmaktadır.

Kurbanın her şeyden önce Allah için yapılan bir ibadet olduğu unutulmamalıdır. Bu mübarek günlerde zikir, fikir ve şükür hâli korunmalı; ibadet ruhu diri tutulmalıdır. Dirayetli ve ehil olan kimselerin kurbanlarını bizzat kesmeleri, ibadetin manevi derinliğini daha yakından hissetmelerine vesile olacaktır. Nitekim Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) Veda Haccı’nda yüz kurbandan altmış üçünü bizzat kendileri kesmişlerdir.

Kurbanını kendisi kesemeyenler ise ehil bir kimseye vekâlet vermeli; imkân varsa kesim esnasında huşû, tazim ve ihtiram içerisinde kurbanın yanında bulunmalıdır. Rasûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Efendimiz şöyle buyurmuşlardır:

“Ey Fâtıma! Kalk, kurbanının yanında bulun! Şunu iyi bil ki onun kanından yere düşen ilk damla ile işlemiş olduğun (küçük) günahlar affedilir.” (Hâkim, IV, 247/7524)

Allah Rasûlü’nün ailesi bir kurban kestiğinde etleri hemen ihtiyaç sahiplerine dağıtırdı. Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), kurbandan geriye ne kaldığını sorduklarında:

— Sadece bir kürek kemiği kaldı, cevabı verilince;

— Desene o kürek kemiği hariç hepsi bizim oldu, buyurmuşlardır. (Tirmizî, Kıyamet, 33/2470)

Zilhicce Ayının Fazileti

Kurban ibadetini içinde barındıran bu mübarek zaman dilimi, aslında Zilhicce ayının manevi iklimiyle başlar.

Zilhicce ayı (diğer kullanımıyla Zülhicce veya Zilhacce); sözlükte “hac ayı” anlamına gelmektedir. İslami kaynaklarda Zilhicce’nin ilk günlerinin faziletine dikkat çekilmiş; bu günlerde yapılan dua ve zikirlerin önemine vurgu yapılmıştır. Özellikle tekbir, tehlil ve tesbihlerle meşgul olmak tavsiye edilmiştir.

Müfessirlerin çoğunluğu, Fecr sûresinin 2. âyetinde üzerine yemin edilen on gecenin zilhicce ayının ilk on gecesi olduğu görüşündedir (Şevkânî, Fetḥu’l-ḳadîr, V, 432). İbn Abbas’ın, “Bilinen günlerde Allah’ın ismini zikretsinler” âyetinde geçen (el-Hac 22/28) “bilinen günler” ifadesini de zilhiccenin ilk on günü veya teşrik günleri diye yorumladığı nakledilir.

Hazreti Peygamber Aleyhisselam’ın, “Allah katında ibadet edilecek -sâlih amel işlenecek- günler içinde zilhiccenin ilk on gününden daha hayırlısı yoktur” (Buhârî, “ʿÎdeyn”, 11; Tirmizî, “Ṣavm”, 52; Ebû Dâvûd, “Ṣavm”, 61); “Allah katında zilhiccenin ilk on gününde yapılan amellerden daha değerlisi yoktur; bugünlerde tesbihi çok yapın; tahmîdi, tehlîli ve tekbiri çok söyleyin” buyurduğu nakledilir (Şevkânî, Neylü’l-evṭâr, III, 354).

Zilhicce Ayında Okunabilecek Bazı Zikirler:

1. La ilahe illallâhu vahdehu la şerike leh. Lehül mülkü ve lehül hamdü yuhyi ve yumitü biyedihil hayr. Ve hüve ala külli şey’in kadîr.
2. Eşhedü el-la ilahe illallahu vahdehu la şerike leh. İlâhen vâhiden sameden lem yettehiz sahibeten ve lâ veledâ.
3. Eşhedü el-la ilahe illallahu vahdehu la şerike leh. Lehül mülkü ve lehül hamdü yuhyi ve yumit. Ve hüve hayyullezî lâ yemût. Biyedihil hayr. Ve hüve alâ külli şey’in kadîr.
4. Hasbiyallahu ve kefâ. Semi’allahu limen deâ. Leyse verâallahi müntehâ.
5. Allahümme lekel hamdü kema tekulü ve hayran mimma nekul. Allahümme leke salati ve nusuki ve mahyayi ve memati. ve leke rabbi turasi. Allahümme neuzü bike min azabil kabri min şetatil emr. Allahümme nes'elüke min hayri ma tecri birruhi.

Terviye günü, arefeden bir önceki gündür. Arefe, haccın en önemli farzı olan vakfenin yapıldığı yerin (Arafat) diğer adıdır. Vakfe, kurban bayramının bir gün öncesi olan Zilhicce ayının dokuzuncu günü burada yapıldığından bu güne yevmü arefe (arefe günü) veya Türkçe’de kısaca arefe (arife) denilmiştir. Arefe, İslâm dininde müstesna bir yere sahip olan mübarek zamanlardandır. Bu hususta Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:

• “Arefe gününe hürmet ediniz! Çünkü Allahü Teâlâ’nın kıymet verdiği bir gündür.”
• “Arefe gecesi ibadet edenler cehennemden azad olur.”
• “Arefe günü ibadet edenlerin iki senelik günahları affolur.”
• “Arefe günü bin İhlâs okuyanın bütün günahları affolur ve her duası kabul olur.”

Hatırlatma: Teşrik Tekbirleri

Kurban Bayramı’nın arefe günü (26 Mayıs 2026 Salı) sabah namazından başlayarak bayramın dördüncü günü (30 Mayıs 2026 Cumartesi) ikindi namazına kadar geçen 23 vakitte, farz namazlarının ardından birer defa: “Allâhu ekber Allâhu ekber, Lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber, Allâhu ekber ve lillâhi’l-hamd” denilerek teşrik tekbiri getirilir. Erkek-kadın her Müslüman için vaciptir.

Yazımızı Üstad Abdurrahim Karakoç’un anlamlı dizeleriyle nihayete erdirelim:

…

Gülümsesin mahzun duran yüzlere
Deva olsun yaş akıtan gözlere
Rahmetiyle yağsın, yağsın bizlere!
Kurban Bayramınız mübarek olsun.

Ruhlar şifa bulsun faziletiyle
Güçlensin bedenler kurban etiyle
İslâm âlemiyle, Türk milletiyle
Kurban Bayramınız mübarek olsun.

Nimete gark olsun tüm aileniz
Biriniz bin olsun, damlanız deniz
Şans getirsin, hep şenlensin haneniz
Kurban Bayramınız mübarek olsun.

Bu bayram coşkumuz, bu yıl tarihi bir gururla daha da katlanıyor. Zira bu yıl Kurban Bayramı’nın üçüncü gününü idrak ederken, aynı zamanda dünya tarihinin akışını değiştiren İstanbul’un fethinin 573. sene-i devriyesini de büyük bir gururla kutlayacağız. Bu vesile ile Cihan Hükümdarı Fatih Sultan Mehmet Han’ı ve onun şanlı ordusunu saygı, minnet ve rahmetle yâd ediyorum.

Asırlar öncesinden bu kutlu fethi müjdeleyen Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed (sallallahu aleyhi vesellem), o muazzam hitabıyla gayemizi tayin etmiştir:

"İstanbul mutlaka fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan (ni'mel emîr), o ordu ne güzel ordudur (ni'mel ceyş)." (Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 335; Buhârî, et-Târîhu’l-kebîr, II, 81/1760; Hâkim, el-Müstedrek, IV, 468/8300; Heysemî, Mecmau’z-zevâid, VI, 218)

Bugün, ilimle ve manevi değerlerle yetiştirme çabası içinde olduğumuz nesiller; hem bu güzel hadis-i şerifin manevi sırrına eren o "ni'mel ceyş"in (o güzel askerlerin) sarsılmaz azmini örnek alacak hem bayramın manevi iklimini geleceğe taşıyacaklardır. Kurban Bayramımız mübarek, fethin 573. yılı kutlu olsun.

Cenâb-ı Hak; kurbanlarımızı Hazreti İbrahim Aleyhisselam’ın gönlündeki fedakârlık, teslimiyet ve takvadan hisse alarak eda edebilmeyi nasip eylesin. Gerçek bayramların huzur ve bereketiyle milletimizin ve bütün İslâm âleminin yüzünü güldürsün. Amin.

HÜZÜNLÜ BİR VEDA

Yazımızı dergimize teslim ettiğimiz esnada, derneğimizin Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, kıymetli büyüğümüz Ali Dayıoğlu Beyefendi’nin vefat haberini derin bir teessürle öğrendik. Kendisine Cenâb-ı Allah’tan rahmet; ailesine, sevenlerine ve tüm camiamıza başsağlığı dileriz. Mekânı cennet, makamı âlî olsun.

Muhabbetle.

ÖMER FARUK KONCA - EĞİTİM YÖNETİCİSİ